1. CHỌN DẤT TRỒNG

1.1. Yêu cầu về độ cao và địa hình

- Cà phê vối thích hợp ở độ cao từ 800 m trở xuống; cà phê chè thích hợp ở độ cao từ 800 m trở lên.

- Cây cà phê trồng trên đất bằng phẳng thuận lợi trong việc chăm sóc, thu hoạch. Nếu trồng trên đất có độ dốc từ 8 - 150 phải tuân thủ các biện pháp chống xói mòn như làm bồn, trồng cây theo đường đồng mức. Không nên trồng cà phê ở đất có độ dốc >15o.

1.2. Yêu cầu lý hóa tính của đất

- Tầng đất dày (> 70 cm), tơi xốp, thoát nước tốt.

- Mực nước ngầm sâu trên 100 cm.

- Độ pH thích hợp từ 4,5 - 6,5. Độ pH thấp sẽ hạn chế khả năng phát triển của cây, hạn chế các chất dinh dưỡng thiết yếu với cây cà phê.

- Hàm lượng hữu cơ trong đất 2-4%.

1.3. Điều kiện nước tưới

Những vùng có thời gian khô hạn trên 3 tháng, tưới nước là biện pháp mang lại hiệu quả kinh tế cao. Trong điều kiện khí hậu của Tây Nguyên, nguồn nước tưới là điều kiện tiên quyết khi chọn lựa đất trồng cà phê.

2. CHUẨN BỊ DẤT TRỒNG

2.1. Làm đất (cày, bừa, rà rễ)

Đất được cày sâu 30 cm, rà rễ cẩn thận và gom nhặt toàn bộ rễ ra bờ lô để đốt. Đất được bừa 1 - 2 lần, tránh san ủi làm mất lớp đất mặt.

2.2. Thiết kế lô, thửa Mật độ cây:

- Cà phê vối: 1.100 cây/ha (khoảng cách 3 X 3 m); nếu đất có độ dốc cao: 1.330 cây/ha (khoảng cách 3 X 2,5 m).

- Cà phê chè: 3.330 cây/ha (khoảng cách 2 X 1,5 m); nếu đất có độ dốc cao: 5.000 cây/ha (khoảng cách 2 X 1m).

Thiết kế:

- Thiết kế hàng cà phê theo đường đồng mức để hạn chế xói mòn ở những nơi có độ dốc cao.

- Tùy theo địa hình cụ thể có thể thiết kế thành từng lô có diện tích 1 ha để dễ quản lý, chăm sóc và thu hoạch.

Thiết kế vườn hình vuông:

- Khoảng cách cây cách cây là 3,0 X 3,0 m.

- Kiểu vườn này đơn giản.

- Vườn thường ở trên nền dốc bằng.

Thiết kế vườn hình chữ nhật:

- Cây cách cây 3,0 m trong 1 hàng.

- Hàng cách hàng 2,5 m.

- Hàng cây vuông góc với hướng triền dốc.

Thiết kế vườn hình tam giác đều:

- Khoảng cách cây cách cây: 3,0 X 3,0 m.

- Thường đối với vườn trên nền dốc.

- Kiểu này chống được xói mòn.

2.3. Đào hố, bón lót

- Kích thước hố: 60 X 60 X 60 cm đối với cà phê vối và 50 X 50 X 50 cm đối với cà phê chè. Lớp đất mặt được để riêng một bên. Nếu khoan bằng máy, hố khoan có đường kính 40 - 50 cm, sâu 50 - 60 cm.

- Bón lót: Trước khi trồng 1 tháng, dùng phân chuồng hoai mục, phân lân, vôi trộn đều với lớp đất mặt, tỉ lệ như sau: 5 - 10 kg phân hữu cơ + 0,5 kg phân lân nung chảy + 0,3 - 0,5 kg vôi/1 hố. Mặt hố sau khi lấp phải thấp hơn mặt đất tự nhiên 10 cm.

3. TRỒNG CÂY CHẮN GIÓ, CÂY CHE BÓNG, CÂY TRỒNG XEN

3.1. Cây chắn gió (cây đai rừng)

Cây đai rừng trồng thẳng góc với hướng gió chính trong năm hoặc chếch một góc 600 và cách cây cà phê 4 - 6 m. Khoảng cách giữa các hàng cây chắn gió là 30 - 50m. Thường trồng cây muồng đen (Cassia siamea).

3.2. Cây che bóng

Cây che bóng có tác dụng: Giảm sói mòn đất, làm chín quả cà phê từ từ, góp phần cải thiện chất lượng và kích thước hạt cà phê. Cải thiện tiểu khí hậu trong vườn cây, bảo vệ cây trồng chính, hạn chế thiệt hại do mưa đá và gió hại, hạn chế sự mất nước do bốc thoát hơi nước, bảo vệ và nâng cao độ phì đất.

Nhược điểm của cây che bóng: Tốn công rong tỉa hàng năm, là chỗ trú ẩn của một số loại địch hại, có khả năng cạnh tranh với cây cà phê về nguồn nước và chất dinh dưỡng. Trồng quá nhiều cây che bóng có thể làm giảm năng suất cà phê, không có sản phẩm thu hoạch hàng năm.

Cây che bóng tạm thời: Hầu hết các vườn cà phê đều không có cây che bóng sẵn có, phải mất vài năm (3-4 năm) cây che bóng mới trưởng thành, cung cấp được bóng râm. Có thể trồng các cây che bóng tạm thời (cây họ đậu) ở các vườn mới tái canh.

Một số loại cây che bóng phổ biến:

- Cây keo dậu (Leucaena sp.) trồng với khoảng cách từ 9 X 12 m đến 12 X 12 m.

- Cây muồng đen (Cassia siamea) trồng với khoảng cách từ 12 X 24 m đến 24 X 24 m.

Thời vụ trồng cây chắn gió và cây che bóng là đầu mùa mưa. Có thể trồng trước 1 năm

so với cà phê trồng mới.

3.3. Cây trổng xen lâu năm

Một số cây lâu năm có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, bơ, hồ tiêu, mắc ca... được trồng xen vào vườn cà phê vừa có tác dụng như cây che bóng vừa có sản phẩm thu hoạch.

4. TRỔNG CÂY CÀ PHÊ

4.1. Thời vụ trồng

Vùng Tây Nguyên và Đông Nam bộ trồng trong khoảng thời gian từ 15/5 đến 15/7 hàng năm.

4.2. Giống và tiêu chuẩn cây giống

a. Giống cà phê

- Một số giống cà phê chọn lọc đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn công nhận: TR4, TR5, Tr6, TR7, tR8, TR9, TR11, TR12, TR13; giống lai tổng hợp TRS1 (càphê vối), TN1, TN2 (cà phê chè).

- Cây giống phải được lấy từ nguồn giống là các hạt giống, chồi ghép từ cây đầu dòng và vườn cây đầu dòng đã được cấp có thẩm quyền công nhận.

b. Tiêu chuẩn cây giống thực sinh

- Kích thước bầu đất: (13 - 14 cm) X (23 - 24 cm).

- Số cặp lá thật: 5 - 6 cặp lá.

- Tuổi cây: 6 - 8 tháng.

- Đường kính gốc: 3 - 4 mm, có một rễ mọc thẳng.

- Chiều cao thân kể từ mặt bầu: 25 - 30 cm.

- Cây giống không bị sâu bệnh hại.

Lưu ý: Đất ươm cây giống lấy ở tầng đất mặt (0 - 30 cm), tơi xốp, sạch nguồn bệnh, hàm lượng mùn cao (> 3%). Không được lấy đất ươm cây giống ở những vùng đã trồng cà phê.

c. Tiêu chuẩn cây giống ghép

-  Ngoài các tiêu chuẩn như cây thực sinh, chồi ghép phải có chiều cao >10 cm (tính từ vị trí ghép) và có ít nhất 1 cặp lá phát triển hoàn chỉnh.

-  Cây giống phải được huấn luyện ngoài ánh sáng hoàn toàn từ 10 - 15 ngày trước khi trồng và không bị sâu bệnh hại.

-  Kiểm tra rễ cây trong bầu ươm trước khi đem trồng, loại bỏ những lô cây giống bị bệnh thối rễ hoặc rễ bị biến dạng.

d. Tiêu chuẩn cây bầu lớn

-  Tuổi cây: 16 - 18 tháng.

-  Số lượng cặp cành: 2 - 4.

-  Kích thước bầu: (25 - 30) X 40 cm.

-  Cây sạch bệnh, bộ rễ phát triển bình thường.

-  Chiều cao thân kể từ mặt bầu: 50 - 60 cm.

4.3. Kỹ thuật trồng

Khuyến cáo việc xử lý túi bầu sau khi trồng. Xới tơi đất ở độ sâu 50 cm. Đào hố sâu 25 - 30 cm ở giữa hố trồng cà phê. Cắt đáy bầu 1 cm X tối đa 3 cm, xé túi bầu và đặt bầu vào hố (mặt bầu thấp hơn mặt đất tự nhiên khoảng 10 cm); lấp đất và lèn nhẹ xung quanh bầu.

4.4. Trồng cây che bóng tạm thời

- Cây muồng hoa vàng (Crotalaria sp.) gieo thành hàng với khoảng cách: Cứ 2 hàng cà phê, gieo 1 hàng muồng hoa vàng.

- Cây che bóng tạm thời được gieo vào đầu mùa mưa hoặc ngay sau khi trồng cà phê.

- Cây trồng xen ngắn ngày: Có tác dụng cải tạo đất. Có thể trồng xen giữa 2 hàng cà phê các cây đậu đỗ, lạc dại... để tăng thu nhập và lấy tàn dư cây sau thu hoạch để tủ gốc cho cà phê.

4.5. Trồng dặm

Sau khi trồng mới, tiến hành kiểm tra và trồng dặm kịp thời những cây bị chết. Việc trồng dặm phải hoàn tất trước khi kết thúc mùa mưa khoảng 2 tháng.